Waarderend onderzoek 

Grote veranderingen, bottom-up 

Appreciative inquiry (waarderend onderzoek) is een bottom-up methode voor veranderingen. Ze leidt tot veranderingen die gedragen worden door alle medewerkers, en omzeilt de zo gevreesde 'weerstand tegen verandering'.

In tegenstelling tot het klassieke deficit-denken, gaat Waarderend Onderzoek op zoek naar wat een organisatie succesvol maakt. De vraag luidt: "Waar wil je meer van?", eerder dan "Welk probleem moeten we oplossen?". Dat levert verhalen over passie, effectiviteit, samenwerking, klantgerichtheid. Door verder te bouwen op wat wérkt, krijg je oplossingen die zich al bewezen hebben en die door de hele organisatie gedragen worden.

In dit document lees je meer over appreciative inquiry, het is de handout die we uitreikten tijdens een workshop op het vck-kwaliteitscongres 2008. We richtten met enkele collega's ook aiwerkt op, waar we ons specialiseren in diverse vormen van waarderend onderzoek. Dit filmpje geeft een beeld van het werk dat we doen.

Een brede waaier aan toepassingen

Katia Van Belle reisde in de zomer van 2008 naar Cleveland, Ohio, en leerde van de grondleggers David Cooperrider en Ron Fry de filosofie en technieken van Waarderend onderzoek (Appreciative inquiry).

Ondertussen passen we de methodiek toe in diverse organisaties, om te werken rond (onder meer) Lean, betrokkenheid van medewerkers, strategie-bepaling en teambuilding. Ook thema's als fusie, integratie, klantgerichtheid, of innovatie lenen zich uitstekend tot een waarderend onderzoek.

De 4D-cyclus

Elk verandertraject met appreciative inquiry volgt de 4D-cyclus: Discovery, Dream, Design en Delivery.

 Het hele systeem wordt vanaf de start bij het programma betrokken, en precies dat maakt de kracht uit van deze veranderstrategie.

Stap 1: Topic Choice

Bepaal de focus van de verandering: wat wil je méér? De rest van het AI-traject zal rond dit thema opgebouwd worden.

Stap 2: Discovery

Wanneer zijn we op ons best? Wanneer was het 'thema' al aanwezig? (bijv wanneer werkten we al klantgericht? of als een hecht team? of efficiënt?) En wat maakt ons toen succesvol?

Betrek een brede groep werknemers en stakeholders bij de interviews. Zo wordt de verandering meteen door het hele systeem gedragen. Het brengt ook een heel gerichte dialoog tot stand tussen belangrijke partners.

Stap 3: Dream

Dezelfde brede groep gaat dromen tijdens een 'summit' (congres, denkdag)... Hoe kan onze toekomst eruit zien, als de kwaliteiten die we niet ontdekten, en die ons succesvol maken, in veelvoud aanwezig zijn? Zo krijg je dromen die verankerd zijn in de realiteit: ze bouwen voort op de ervaring, op wat al bewezen heeft dat het werkt.

Stap 4: Design

De hele groep identificeert acties. Wat is er nodig om de droom tot realiteit te maken? En welke projecten willen we dan ook effectief uitvoeren? De werkgroepen gaan van start en identificeren hun eerste concrete stappen.

Het resultaat op dit moment is bijna altijd dat iedereen wel één project willen helpen realiseren. De acties zijn immers gezamenlijk bepaald, en alle projecten worden collectief gedragen. De verandering kent een grote buy-in.

Stap 5: Delivery

Na de summit werken de deelnemers de projecten verder uit. De verandering kan nu volledig doorgevoerd worden.